USCIS Gecikmelerine Karşı Mandamus Davası: 2026 Rehberi

Her göçmenlik başvurusunun olağan bir işlem süresi vardır. Bazı dosyalar ise bu sürenin çok ötesine geçer: iki yıldır hiçbir gelişme olmayan bir Green Card başvurusu, mülakattan sonra bir türlü karara bağlanmayan bir vatandaşlık dosyası ya da aile yurt dışında beklerken dokunulmadan duran bir I-130 dilekçesi. Nazik sorgulamalar sonuç vermediğinde federal hukuk başvuru sahiplerine daha güçlü bir araç tanır: federal bir hâkimden kurumun karar vermesini emretmesini isteyen mandamus davası.

Bu rehberde mandamus davasının ne olduğunu ve ne olmadığını anlatıyoruz. Hangi gecikmelerin dava konusu olabileceğini, hâkimlerin bir gecikmenin “makul olmayan” sayılıp sayılmayacağına nasıl karar verdiğini, önce neleri denemeniz gerektiğini ve davanın 2026’da pratikte nasıl ilerlediğini ele alıyoruz.

Mandamus davası nedir?

“Mandamus” Latincede “emrediyoruz” anlamına gelir. 28 U.S.C. § 1361, federal bölge mahkemelerine bir ABD kamu görevlisini veya kurumunu “davacıya karşı borçlu olduğu bir görevi yerine getirmeye zorlama” yetkisi verir. Göçmenlik gecikme davalarında bu kanun neredeyse her zaman İdari Usul Kanunu (APA) ile birlikte kullanılır:

• 5 U.S.C. § 555(b), kurumların önlerine gelen bir işi “makul bir süre içinde” sonuçlandırmasını şart koşar.
• 5 U.S.C. § 706(1), mahkemenin “hukuka aykırı biçimde esirgenen veya makul olmayan şekilde geciktirilen” bir işlemi zorlamasına izin verir.

En önemli nokta şu: mandamus davası onay değil, karar ister. Hâkim USCIS’e veya Dışişleri Bakanlığı’na başvurunuzu karara bağlamasını emredebilir, ama onaylamasını emredemez. Dosyanızda gerçek bir uygunluk sorunu varsa, hızlanan karar sadece hızlanan bir ret olabilir. Bu yüzden dava açılmadan önce dosyanın mutlaka incelenmesi gerekir.

Hangi gecikmeler dava konusu olabilir?

Mandamus ve APA gecikme talepleri göçmenlik sisteminin tamamında kullanılır. En sık karşılaştığımız dosyalar şunlardır:

• Biyometrik randevu veya mülakattan çok sonra hâlâ bekleyen ve vize numarasının mevcut olduğu Form I-485 Green Card başvuruları.
• Yayımlanan işlem sürelerinin çok ötesindeki Form I-130 aile dilekçeleri ve Form I-140 iş dilekçeleri.
• Form I-751 koşulların kaldırılması dilekçeleri ve Form I-829 EB-5 dilekçeleri.
• Form N-400 vatandaşlık başvuruları. USCIS mülakattan sonraki 120 gün içinde karar vermezse ayrı bir kanun, 8 U.S.C. § 1447(b), mahkemeye dosyayı bizzat karara bağlama veya talimatla USCIS’e geri gönderme yetkisi verir.
• Konsolosluk mülakatından sonra “administrative processing” (idari işlem) aşamasında takılan göçmen vizeleri. Mahkemeler bu konuda bölünmüş durumda ve içtihat gelişmeye devam ediyor.
• İltica başvuruları (Form I-589). Mümkündür ama daha zordur; mahkemeler genellikle USCIS’in mülakat planlama sistemine saygı gösterir.

Neredeyse her dosyada iki şart aranır. Birincisi, kurumun açık ve takdire bağlı olmayan bir işlem yapma görevi bulunmalıdır; yani sonucu belirleme takdirinden ayrı olarak karar verme yükümlülüğü (Norton v. Southern Utah Wilderness Alliance, 542 U.S. 55 (2004)). İkincisi, kararı kurumun kontrolü dışında bir şey engellememelidir. Örneğin, vize bülteni kategoriniz için vize numarası bulunmadığını gösteriyorsa mahkeme USCIS’e Green Card onayı emredemez.

Hâkimler gecikmenin “makul olmadığına” nasıl karar verir?

Göçmenlik kanunlarında yavaş bir dosyayı hukuka aykırı hâle getiren sabit bir süre yoktur. Kongre 8 U.S.C. § 1571(b)’de başvuruların 180 gün içinde sonuçlandırılması “gerektiğini” belirtmiştir, ancak mahkemeler bunu bağlayıcı bir kural değil hedef olarak görür. Federal mahkemelerin çoğu bunun yerine Telecommunications Research & Action Center v. FCC, 750 F.2d 70 (D.C. Cir. 1984) kararından gelen altı TRAC kriterini tartar:

1. Kurumun harcadığı süre bir “makullük kuralına” dayanmalıdır.
2. Kongre bir takvim belirlemişse, bu takvim makullük kuralına içerik kazandırır.
3. İnsan sağlığı ve refahı söz konusu olduğunda gecikmeler, salt ekonomik konulara göre daha az hoş görülür.
4. Mahkeme, bu dosyayı hızlandırmanın kurumun daha öncelikli diğer işlerine etkisini değerlendirir.
5. Mahkeme, gecikmeden zarar gören menfaatlerin niteliğini ve kapsamını değerlendirir.
6. Bir gecikmeyi makul olmayan saymak için kötü niyet tespitine gerek yoktur.

Uygulamada dördüncü kriter genellikle devletin en güçlü argümanıdır. Hâkimler bir başvuru sahibinin kendisinden önce başvuranların önüne “sıra atlamasına” izin vermekte isteksizdir. Güçlü dosyalar bu nedenle kurumun kendi işlem sürelerinin çok ötesinde bir gecikmeyi, somut bir zararı (ayrı düşen bir aile, kaçırılan iş teklifleri, yaşı geçen çocuklar, hasta bir ebeveyni ziyaret edememek) ve beklemenin başvuru sahibinden kaynaklanmadığını gösterir.

Ne kadar gecikme “çok uzun” sayılır?

Sihirli bir rakam yoktur, ancak bazı kalıplar tutarlıdır:

• Acil bir insani neden olmadıkça başvurudan sonraki yaklaşık 12 ay genellikle erkendir.
• Formunuz ve ofisiniz için USCIS’in yayımladığı işlem süresinin çok dışında olmak (USCIS işlem süreleri aracını kontrol edin) dosyayı önemli ölçüde güçlendirir.
• Özellikle mülakattan sonra iki yıl veya daha fazla hiçbir işlem yapılmaması, gecikme davalarının en sık açıldığı aralıktır.
• Kurumun yakın zamanda yaptığı bir işlem (yeni bir ek belge talebi, ertelenen bir mülakat) mahkemenin gecikmeye bakışını sıfırlayabilir.

Mahkemeye gitmeden önce neler denenmeli?

Mahkemeler ve devlet avukatları olağan kanalları denediğinizi görmek ister. Bu adımlar ucuzdur ve bazen sonuç verir:

1. USCIS web sitesinde işlem sürelerini kontrol edin ve dosyanızın “olağan işlem süresinin dışına” çıktığı tarihi not edin.
2. Dosyanız olağan sürenin dışına çıktığında USCIS’e e-Request (dosya sorgusu) gönderin ve referans numarasını saklayın.
3. Form DHS-7001 ile CIS Ombudsman’dan dosya desteği isteyin.
4. Bölgenizin Temsilciler Meclisi üyesine veya Senatörüne başvurun. Ofislerindeki dosya sorumluları USCIS’e kongre sorgusu gönderebilir.
5. Geçmişinizde gecikmeyi açıklayabilecek bir şey (önceki ret, gözaltı, statü boşluğu) varsa FOIA ile dosyanızı talep edin. Bir sorunu devlet avukatından önce sizin bulmanız daha iyidir.

Mandamus ve diğer seçenekler

Dava adım adım nasıl işler?

1. Dosya incelemesi. Avukatınız uygunluğu, gecikmenin süresini, zararı ve beklemeyi açıklayan bir vize numarası ya da uygunluk sorunu olmadığını teyit eder.
2. Dava dilekçesi. Dilekçe genellikle davacının yaşadığı yerdeki federal bölge mahkemesine verilir (28 U.S.C. § 1391(e)). USCIS Direktörü, İç Güvenlik Bakanı ve gerektiğinde ilgili saha ofisi müdürü gibi sorumlu yetkililer resmi sıfatlarıyla davalı gösterilir.
3. Tebligat. Celpname ve dilekçe o bölgenin ABD Savcılığına, Başsavcılığa (Attorney General) ve davalı her kuruma tebliğ edilir.
4. Devletin cevabı. Federal Hukuk Usulü Kuralları 12(a)(2) uyarınca federal davalıların, ABD Savcılığına tebligattan itibaren cevap vermek veya davanın reddini istemek için 60 günü vardır.
5. Sonuç. Birçok dosyada kurum bu süre içinde harekete geçer: mülakat planlar, ek belge ister veya karar verir. Dava bu durumda konusuz kaldığı için düşer. Aksi hâlde taraflar bir takvim üzerinde anlaşabilir, mahkemeden bekletme isteyebilir veya dosyayı karara hazırlar.

2026’da mandamus: neler değişti?

• Daha fazla güvenlik taraması ve bekletme. USCIS 2026’da güvenlik taramalarını genişletti ve 1 Ocak 2026’dan itibaren genişletilmiş seyahat yasağı kapsamındaki 39 ülkenin vatandaşlarına ait birçok kararı durdurdu. Rhode Island Federal Bölge Mahkemesi 5 Haziran 2026’da bu bekletme politikalarını iptal etti (Dorcas International Institute of Rhode Island v. USCIS); hükümet karara itiraz etti. Türkiye bu 39 ülke arasında değil, ancak sıkılaşan geçmiş taramaları birçok dosyayı yine yavaşlatıyor. 2026 vize askıya almaları ve seyahat yasağı yazımıza göz atın.
• Çalışma izinleri artık otomatik uzamıyor. 30 Ekim 2025 ve sonrasında yapılan EAD yenileme başvuruları, bekleyen statü değişikliği başvuruları dahil çoğu kategoride eski otomatik uzatmadan yararlanamıyor; DHS bu değişikliği 14 Ekim 2026’da kesinleştirdi. Uzun bir gecikme artık çalışma hakkında boşluk anlamına gelebilir; bu da mahkemenin dikkate alabileceği somut bir zarardır.
• Yetki tartışmaları. Statü değişikliği dosyalarında devlet sıklıkla 8 U.S.C. § 1252(a)(2)(B)(ii)’nin mahkemelerin takdire bağlı bir kararın hızını denetlemesini engellediğini savunur. Bölge mahkemeleri bu konuda bölünmüş durumda ve mesele Dokuzuncu Daire dahil istinaf aşamasında. Davanın hangi mahkemede açıldığı önemlidir.

Dava açmak USCIS’in dosyamı reddetmesine yol açar mı?

Mandamus davası USCIS’e bir başvuruyu reddetmek için hukuki bir gerekçe vermez; memurlar dosyayı esasına göre karara bağlamak zorundadır. Asıl risk başkadır: dava bir kararı zorlar ve dosyada zayıflık varsa bu karar ek belge talebi veya ret olabilir. Dava öncesi incelemenin bu kadar önemli olmasının nedeni budur.

Ne zaman avukata danışmalısınız?

• Dosyanız USCIS’in yayımladığı işlem süresinin çok dışında ve e-Request işe yaramadı.
• Vatandaşlık mülakatınızın üzerinden 120 günden fazla geçti ve karar çıkmadı.
• I-485’iniz yıllardır bekliyor, öncelik tarihiniz güncel ve EAD’nizin süresi dolmak üzere.
• Bir aile üyenizin göçmen vizesi Ankara’daki mülakattan sonra aylardır idari işlemde.
• Dosyanızın bir geçmişi var (önceki ret, gözaltı, statü boşluğu) ve dava açmanın güvenli olup olmadığını öğrenmek istiyorsunuz.

Yellow Law Group ile görüşün. ABD’deki ve yurt dışındaki müvekkillerimiz için federal mahkemede gecikme davalarını Türkçe ve İngilizce yürütüyoruz. Mandamus hizmetlerimizi inceleyin veya ücretsiz dosya değerlendirmesi alın.

Kaynaklar

• 28 U.S.C. § 1361 (Mandamus)
• 5 U.S.C. § 706 (Yargısal denetimin kapsamı) ve 5 U.S.C. § 555(b)
• 8 U.S.C. § 1571
• Telecommunications Research & Action Center v. FCC, 750 F.2d 70 (D.C. Cir. 1984)
• Norton v. Southern Utah Wilderness Alliance, 542 U.S. 55 (2004)
• Federal Hukuk Usulü Kuralları 12(a)(2)
• USCIS, işlem süreleri sorgulama
• DHS, CIS Ombudsman dosya desteği

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir ve Ekim 2026 itibarıyla geçerli hukuku yansıtır.