Birleşme ve Devralma (M&A) Avukatı

Alıcılar genelde varlık alımını tercih eder; çünkü geçmişe dönük yükümlülüklerin çoğunu satıcıda bırakır ve vergi matrahının yükseltilmesine imkân verir. Satıcılar ise daha temiz vergi sonucu ve tam çıkış sağladığı için hisse satışını tercih eder. Varlık alımının uygulanması daha karmaşıktır, çünkü sözleşmeler, lisanslar ve izinler tek tek devredilmelidir. İşletmenin değeri devredilemeyen sözleşme veya lisanslarda duruyorsa tek uygulanabilir yol hisse alımı olabilir. Bu tercih hem fiyatı hem riski belirler; erken karar verin.

Sorunsuz bir küçük işletme alımı, niyet mektubundan kapanışa kadar genelde üç ile altı ay sürer. Takvimi belirleyen aşamalar due diligence ve finansmandır; en yaygın gecikme sebebi ise üçüncü kişi onaylarıdır — kira sözleşmesinin devrine mal sahibinin onayı, lisans makamının onayı, franchise verenin izni gibi. Satın alma bir vize başvurusuna bağlıysa planlamanıza ciddi bir tampon süre koyun.

Tekrar eden sürprizler şunlar: ödenmemiş bordro ve satış vergileri, çalışan statüsünün yanlış belirlenmesinden doğan risk, açıklanmamış davalar veya müşteri talepleri, kişisel kefalet içeren ya da aleyhe koşullu ekipman ve kira sözleşmeleri, mülkiyetteki taşınmazda çevresel sorunlar, çalışan hakları ve birikmiş izin yükümlülükleri ve işletmenin kullandığı ama aslında sahibi olmadığı fikri mülkiyet. Bunların çoğu due diligence'ta bulunabilir. Tazminat (indemnity) hükümlerinin ve escrow'da tutulan bedelin en az satın alma fiyatı kadar önemli olmasının sebebi de budur.

Destekleyebilir ve faal bir işletme satın almak çoğu zaman sıfırdan başlamaktan daha güçlü bir yoldur; çünkü işletmenin zaten cirosu, çalışanı ve geçmişi vardır. E-2 için yatırımın işletme değerine oranla önemli ölçüde olması, geri dönülemez şekilde taahhüt edilmesi ve işletmenin marjinal olmaması gerekir. EB-5'in şartları farklıdır ve belirli bir sermaye tutarı ile mevcut bir işletmenin belirli yollarla karşılaması gereken istihdam yaratma testini içerir. Satın almayı en baştan vize şartlarına göre kurgulayın — tamamlanmış bir alımı sonradan uydurmak çok daha zordur.

Küçük ve orta ölçekli işlemlerin çoğu birkaç bileşeni birleştirir: kapanışta nakit, tazminat taleplerini karşılamak üzere belirli bir süre escrow'da tutulan kısım, bazen senetle satıcı finansmanı ve bazen gelecekteki performansa bağlı earn-out. Kapanışta işletme sermayesi düzeltmesi standarttır ve ilk kez alım yapanlar tarafından sıkça hafife alınır. Yapı, çoğu zaman ilan edilen fiyattan daha müzakere edilebilirdir ve alıcının riski anlamlı biçimde azaltabileceği yer burasıdır.

Earn-out, satın alma bedelinin yalnızca işletme kapanış sonrası mutabık kalınan performans hedeflerini tutturursa ödenen kısmıdır ve riski satıcıya kaydırır — ama sizi ancak metrikler kesin biçimde yazılmışsa korur. Cironun nasıl ölçüleceği, hangi giderlerin dağıtılacağı ve alıcının kapanış sonrası kararlarının performansı bastırıp bastırmadığı konusunda sürekli uyuşmazlık çıkar. Metriği, hesaplama yöntemini, alıcının o dönemdeki işletme yükümlülüklerini ve bir uyuşmazlık çözüm mekanizmasını tanımlayın; aksi halde earn-out bir sonraki davanız olur.

Küçük işletme alımlarının çoğunda evet — müşteri ilişkileri, tedarikçi koşulları veya operasyonel bilgi sahipte olduğu için bir geçiş dönemi genelde şarttır. Tipik düzenlemeler: belirli süreli danışmanlık sözleşmesi, satın alma sözleşmesine yazılmış eğitim taahhüdü ve satıcının yakında yeniden aynı işi açmasını engelleyen rekabet yasağı. Geçişi, tamamlanana kadar bedelin bir kısmının tutulmasıyla birleştirin; işbirliğini sağlamanın en etkili yolu budur.

Birçoğu hiç devrolmaz ve alıcı adına yeniden başvurulması gerekir; bu, varlık alımlarında en çok hafife alınan risklerden biridir. Mesleki lisanslar kişiye bağlıdır ve asla devrolmaz; alkol satış lisansı, sağlık izinleri ve sektöre özgü yetkilendirmeler genelde yeni sahibin düzenleyici onayını gerektirir ve aylar sürebilir. İşletmenin bağlı olduğu her lisansı due diligence sırasında tespit edin, her biri için devir sürecini teyit edin ve kritik olanların alınmasını kapanış şartına bağlayın.

Satıcının özetlerini kabul etmek yerine rakamları bağımsız kaynaklara kadar takip edin — vergi beyanlarını, banka hesap hareketlerini, ödeme kuruluşu raporlarını ve muhasebe kayıtlarını birbiriyle karşılaştırın ve boşlukları arayın. Müşteri yoğunlaşmasını, tekrar eden gelir ile tek seferlik gelir ayrımını ve yıllık toplam yerine aylık ciro eğilimini inceleyin. Nakit ağırlıklı işlerde bir mali müşavirden kazanç kalitesi (quality of earnings) analizi isteyin. Verilmiş vergi beyanları ile size sunulan rakamlar arasındaki tutarsızlık bir pazarlık detayı değil, ciddi bir uyarı işaretidir.

Hisse alımında işveren tüzel kişiliği değişmediği için iş ilişkisi kural olarak aynen devam eder; varlık alımında ise çalışanların iş akdi genelde satıcı tarafından sonlandırılır ve alıcı tarafından yeniden işe alınırlar — yani yeni teklif mektupları, yeni sözleşmeler ve yeni yan hak kayıtları gerekir. Birikmiş izin, kıdem yükümlülükleri ve mevcut iş sözleşmeleri satın alma sözleşmesinde açıkça paylaştırılmalıdır. Büyük işlemlerde önceden bildirim yükümlülükleri devreye girebilir. Çalışan iletişimini dikkatle planlayın — kapanışta kilit personelin ayrılması, bedelini ödediğiniz değeri yok edebilir.

Evet — yabancı alıcılar ABD işletmelerini uzaktan satın alabilir; belgeler elektronik olarak imzalanır, fonlar uluslararası transferle gönderilir. Pratikte iki kısıt çıkar: bankalar gelen satın alma fonlarına genişletilmiş inceleme uygular, bu yüzden banka sürecine erken başlayın; ayrıca düzenlemeye tabi bazı sektörler veya hassas bölgelere yakın işlemler ulusal güvenlik incelemesine takılabilir. Satın alma bir vize başvurusunu destekleyecekse, konsolosluk memuru işletmeyi fiilen sizin yönettiğinizi de görmek isteyecektir; bu da eninde sonunda fiili varlık gerektirir.

LOI'nin büyük kısmı bağlayıcı değildir; ancak sizi tipik olarak bağlayan hükümler gizlilik, belirli süreli münhasırlık (no-shop) ve masrafların paylaşımıdır. Gerçek sonucu olan madde münhasırlıktır: due diligence saati işlerken alternatifleri değerlendirmenizi engeller, bu yüzden süresini dikkatle pazarlık edin. Bağlayıcılık konusunda susan ayrıntılı LOI'lere de dikkat edin; mahkemeler içeriğe baktığı için, hiç niyet etmediğiniz halde bağlayıcı bir sözleşme kurulduğu sonucuna varabilirler.

Satıcı finansmanı yaygındır ve çoğu zaman avantajlıdır, ama belgelendirme bir bankanınki kadar özenli olmalıdır: net ödeme planı ve faiz içeren bir senet, satıcıya varlıklar üzerinde rehin hakkı veren bir teminat sözleşmesi ve temerrüt ile sonuçlarının tanımı. Alıcı olarak takas/mahsup hakkı pazarlık edin; böylece tazminat talepleri doğarsa ödemeleri azaltabilirsiniz — satıcı finansmanlı işlemlerde en değerli koruma budur. Ayrıca satıcının devam eden mali menfaatinin tam ve temiz bir geçişle çelişip çelişmediğini değerlendirin.

Varlık alımında alıcı genelde devraldığı varlıklarda yükseltilmiş matrah elde eder ve ileride amortisman ile itfa indirimi kullanabilir; satıcı ise daha yüksek vergiyle, C-Corp söz konusuysa çifte vergilendirme ihtimaliyle karşılaşabilir. Hisse alımında satıcı genelde avantajlı sermaye kazancı rejiminden yararlanır, alıcı ise mevcut vergi matrahını ve şirketin geçmiş vergi riskini devralır. Müzakerelerdeki en yaygın gerilim noktası budur; sınır ötesi alıcılar fiyatta anlaşmadan önce bunu hem ABD hem Türk vergi danışmanlarıyla modellemelidir.

Satın alma işlerinin çoğu saatlik yürür, çünkü iş yükü işlemin büyüklüğünden değil due diligence'tan ne çıktığından belirlenir. Başlangıçta yapabileceğimiz şey kapsamı çizmek: bütçe tavanı belirlenmiş tanımlı bir inceleme aşaması, yapı netleştikten sonra da ayrıca fiyatlanan hazırlık ve kapanış aşaması. Küçük varlık alımlarında sabit ücret çoğu zaman mümkün. Kaçındığımız şey, işlem bedelinin yüzdesi üzerinden ücretlendirme; o, işi yapılan işe göre değil sizin rakamınıza göre fiyatlıyor. Due diligence başlamadan ücret yapısını yazılı isteyin.